Zeka geriliği ve cücelik teşhisi konan bebekler, kan testi ile kurtulabiliyor.
Bebeklerin topuğundan alınan kan, erken teşhis ve tedavide hayatî önem taşıyor. Geçen yıl ülke geneline yaygınlaştırılan kan taramasından başarılı sonuçlar alındı. Tahlillerde zekâ geriliği ve cücelik teşhisi konulan 400 bebek, basit ilaç tedavisiyle kurtuldu. Proje sorumlusu Dr. Gülsüm Özdemir, taramaya diğer hastalıkları da dahil edeceklerinin altını çiziyor.
Türkiye’de, 1987′de baÅŸlatılan ‘topuk kanı taraması ‘, sadece iller düzeyinde yapılırken, SaÄŸlık Bakanlığı geçen yıl (aralık) uygulamayı ülke geneline yaygınlaÅŸtırdı. Tek merkezden yürütülen çalışmanın kontrolü ve sonuçları titizlikle takibe alındı. Bebeklerde geri dönüşümü mümkün olmayan hastalıkların baÅŸlamadan bitirilmesini amaçlayan proje, olumlu sonuçlar vermeye baÅŸladı.
Son bir yılda dünyaya gözlerini açan 1 milyon 300 bin bebeğin kanları incelenerek hastalık riski taşıyan aileler bilgilendirildi. İl sağlık müdürlükleri anne-babaları, uygulanacak tedavi konusunda yönlendirdi. Erken teşhis sayesinde 400 minik, zekâ geriliği ve cücelikten kurtuldu. Yakalanan başarıyı dikkate alan Sağlık Bakanlığı, taramaları diğer hastalıkların teşhisi için kullanma kararı aldı. Yenidoğan tarama sorumlusu Dr. Gülsüm Apak Özdemir, bu hastalıkların erken teşhisinin, bebeklerin yüzde yüz iyileşmesini sağladığını belirtirken, hâlâ çocuğunun topuğundan kan alınmasına izin vermeyen ailelerin bulunduğuna dikkat çekiyor.
Her aşaması büyük bir titizlikle yürütülen projenin uygulama süreci ise şöyle işliyor:
Bebeklerden alınan kanlar, saÄŸlık müdürlüklerinde toplanıyor. Haftada bir kez Ä°stanbul ve Ankara’daki Refik Saydam hıfzıssıhha merkezlerine gönderilen numuneler, kimlik bilgileriyle birlikte bilgisayara kaydediliyor. Laboratuvar incelemelerinin ardından hastalık riski taşıyan bebekler iÅŸaretleniyor. 15 gün içinde il saÄŸlık müdürlükleri, bu bebeklerin anne-babasını telefonla arayarak bilgilendiriyor. Zaman zaman ebeveynlerin tepkisiyle karşılaÅŸan saÄŸlık personeli, aileyi ikna ettikten sonra basit ilaç tedavilerine baÅŸlanıyor.
GÜNDE 7 BİN BEBEĞİN KANI TİTİZLİKLE İNCELENİYOR
Bir yılını dolduran projede inceleme iÅŸlemlerini 35 kiÅŸilik ekip yapıyor. Günde ortalama 7 bin kan örneÄŸinin bulgularını ortaya koyan ekip 1 milyon 700 bin kanı incelediÄŸi için son derece titiz çalışıyor. Kayıt ve arÅŸivlemede sonuçların birbirine karıştırılmaması için ince eleyip sık dokuduklarını söyleyen YenidoÄŸan Tarama Programı Sorumlusu Dr. Gülsüm Apak Özdemir, hastalıkların atlanmaması amacıyla son bir yılda 10 bin bebekten ikinci kez kan istendiÄŸini belirtiyor. Zeka geriliÄŸi ya da cücelik riski taşıyan bebeklerin yüzde 30′una ikinci çaÄŸrı sırasında ulaÅŸamadıklarını kaydeden Özdemir, ailelere şöyle sesleniyor: “Bu iki hastalık erken tedaviyle yüzde yüz iyileÅŸiyor. Zeka özürlü çocuk sahibi olmayı hiçbir aile istemez. O yüzden mutlaka ikinci kez kan istediÄŸimizde göndersinler.”
Söz konusu rahatsızlıkların doÄŸu ve güneydoÄŸu illerinde ya da batı illerinde yaÅŸayıp da bu bölge kökenli ailelerde yüksek olduÄŸunu kaydeden Özdemir, gerekçe olarak akraba evliliÄŸini gösteriyor. Özdemir, hiçbir bebeÄŸi atlamamak için, özel hastanelere yönelik çalışmalar yaptıklarının da altını çiziyor. Özel hastaneler göndermese dahi bebeklerin aylık kontrollerinde saÄŸlık ocaklarının topuk kanı aldığını belirten Özdemir, “Bütün ailelere ulaÅŸmaya çalışıyoruz. Bebeklerimizin mutlu geleceÄŸi için annelere de mutlaka görevler düşüyor. Kanın gönderilip gönderilmediÄŸini kendileri sorgulamalı.” uyarısında bulunuyor.